Tác động của đời sống người lao động trong khu công nghiệp đến quan hệ lao động

Đáp ứng yêu cầu công nhiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế (gọi chung là KCN) đã và đang hình thành, phát triển ở hầu hết các tỉnh, thành phố trên cả nước. Các KCN dần khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, thu hút đầu tư và tạo việc làm cho NLĐ. Với đặc trưng là mức độ tập trung công nghiệp cao, các KCN cũng là nơi có quan hệ lao động phức tạp với tỷ lệ tranh chấp lao động tập thể và đình công cao. Có nhiều yếu tố tác động tới tình hình quan hệ lao động tại các KCN, trong đó có yếu tố liên quan đến đặc điểm, điều kiện sống và làm việc của người lao động (NLĐ).
Để làm rõ hơn những vấn đề trên, Trung tâm Hỗ trợ phát triển Quan hệ lao động (CIRD) đã tổ chức toạ đàm với chủ đề:“Đặc điểm và thực trạng đời sống người lao động trong các khu công nghiệp và tác động của nó đến quan hệ lao động”. Đây là buổi tọa đàm định kỳ lần thứ 5 trong năm 2015 trong chuỗi các buổi “Tọa đàm bàn tròn về QHLĐ” do CIRD tổ chức.
Đại biểu tham dự toạ đàm có các cơ quan quản lý nhà nước, đại diện công đoàn cơ sở, đại diện NLĐ, các cơ quan nghiên cứu và giảng dạy.
Buổi tọa đàm đã thảo luận về một số vấn đề: (1) Đặc điểm, thực trạng đời sống của NLĐ trong các KCN; (2) Các yếu tố này tác động như thế nào đến QHLĐ; (3) Các giải pháp nâng cao chất lượng sống và làm việc của NLĐ trong KCN.
Toạ đàm đã có một số phát hiện đáng quan tâm như sau:
NLĐ không theo kịp tác phong công nghiệp
Kết quả từ các cuộc khảo sát, thống kê cho thấy NLĐ làm việc tại các KCN hầu hết đều có xuất thân từ nông thôn, trình độ chuyên môn kỹ thuật ở mức thấp… và đặc biệt là chưa quen với tác phong công nghiệp. Trong khi đó, môi trường làm việc trong các doanh nghiệp (DN), đặc biệt là các DN FDI luôn duy trì và đòi hỏi cao về ý thức kỷ luật và tác phong công nghiệp. Mâu thuẫn này tạo khoảng cách, thậm chí là sự căng thẳng trong mối quan hệ giữa NLĐ và NSDLĐ. Sự căng thẳng này có thể làm tình hình tranh chấp lao động và đình công tại các KCN trở nên phức tạp.
NLĐ “không mặt mà” với công việc
Các KCN tập trung mật độ lao động ngoại tỉnh cao khiến các dịch vụ xã hội như chỗ ở, trường học, y tế, hàng hoá tiêu dùng… trở nên quá tải. Các khu nhà trọ trong dân cư cũng chưa chắc đảm bảo an ninh, vệ sinh…. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng để phục vụ nhu cầu văn hoá tinh thần của NLĐ vẫn chưa đáp ứng được. Việc thoả mãn nhu cầu sống tối thiểu càng trở nên khó khăn đối với NLĐ khi mà thu nhập của đa số họ còn thấp. Trong đó, nhu cầu tìm hiểu bạn đời – nhu cầu đặc biệt quan trọng đối với NLĐ độc thân cũng khó đáp ứng khi tỷ lệ lao động nam và nữ trong các KCN hiện nay đang thiếu cân bằng. Chính bởi điều kiện sống thấp khiến cho NLĐ không xác định gắn bó lâu dài với việc làm tại các KCN. Việc NLĐ “không mặt mà” với công việc cũng khiến tính tập thể bị hạn chế và hành động của NLĐ theo xu hướng tự phát.
Phát triển quan hệ lao động để nâng cao chất lượng sống và làm việc của NLĐ
Bằng các biện pháp kỹ thuật, các DN đang sử dụng số lượng lao động phổ thông lớn hiện nay có thể tận dụng nguồn lực lao động trẻ, khoẻ và làm việc với cường độ cao trong những giai đoạn cao điểm. Song, việc tạo dựng môi trường sống đủ để những NLĐ này có thể gắn bó với công việc thì DN chưa chú trọng. Đời sống NLĐ có được cải thiện hay không phụ thuộc chủ yếu vào nỗ lực của Nhà nước. Trong giai đoạn hiện nay, nỗ lực đó đang thể hiện qua các chính sách xây dựng nhà ở, nhà trẻ… hỗ trợ công nhân KCN. Tuy nhiên, những giải pháp này vẫn mang tính chất tình thế, chưa thật sự phù hợp với đặc điểm, thu nhập và nhu cầu của NLĐ. Để nâng cao chất lượng sống và làm việc của NLĐ trong KCN cần những biện pháp mang tính bền vững như phát triển quan hệ lao động.
Trong ngắn hạn, tăng cường hoạt động đối thoại, thương lượng cũng như tăng cường vai trò của công đoàn là biện pháp hữu hiệu để giảm khoảng cách trong mối quan hệ hai bên, hạn chế hành động tự phát. Từ đó cải thiện chất lượng sống và làm việc cho NLĐ bằng chính hành động của DN.
Trong dài hạn, cần phải xem xét lại kế hoạch phát triển kinh tế vùng, chính sách thu hút đầu tư và đặc biệt là chính sách đào tạo – hướng nghiệp. Trên cơ sở đó, quy hoạch KCN gắn với tiến trình đô thị hoá, các dịch vụ xã hội và quản lý XH.
 CIRD

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *