Lan truyền tâm lý – một trong những cơ sở hình thành tranh chấp lao động tập thể

Lan truyền tâm lý là hiện tượng lan truyền cảm xúc từ người này sang người khác, từ nhóm này sang nhóm khác trong tập thể lao động trước một vấn đề, một sự việc hay hiện tượng nào đó nảy sinh trong một khoảng thời gian nhất định. Kết quả của lan truyền tâm lý là tạo ra một trạng thái cảm xúc chung của cả nhóm hay của cả tập thể người lao động. Lan truyền tâm lý sẽ ảnh hưởng đến hành vi của từng người lao động, của cả nhóm hay của cả tập thể người lao động trong doanh nghiệp. Hệ quả dễ thấy nhất chính là sự thay đổi thái độ của nhóm người lao động đối với công việc hay doanh nghiệp.

Hiện tượng lan truyền tâm lý biểu hiện dưới hai hình thức:

  • Lan truyền từ từ: Một sự vật hiện tượng nào đó lúc mới xuất hiện chưa gây được tác động đến những người xung quanh. Thế nhưng, sự tồn tại của nó theo thời gian sẽ dần dần gây tác động làm thay đổi cảm xúc của những người xung quanh. Sự lan truyền diễn ra tự nhiên thông qua các quá trình giao tiếp, nhận thức (suy luận) của những người xung quanh. Ví dụ, trong một dây chuyền sản xuất linh kiện điện tử của nhà máy. Mọi công nhân đều cho rằng họ được trả mức lương xứng đáng và công việc không quá vất vả. Công việc không đòi hao phí quá nhiều sức lực và không quá phức tạp về quy trình kỹ thuật. Tất cả mọi người đều làm việc chăm chỉ, nhiệt tình và tôn trọng kỷ luật lao động. Một ngày nào đó, công nhân D đi khám bệnh và phát hiện thị lực của mình bị giảm sút nghiêm trọng – bị loạn thị ở cấp độ cao. Mặc dù không có bằng chứng cụ thể nhưng các bác sĩ cho rằng nguyên nhân có thể là do làm việc nhiều trong điều kiện thiếu ánh sáng, thiếu tầm nhìn xa và mắt không được nghỉ ngơi hợp lý. Người công nhân này cho rằng điều kiện làm việc của mình hoàn toàn trùng khớp với những nhận xét của bác sĩ. Hàng ngày cô làm việc trung bình 10 tiếng (Công việc của tổ sản xuất là sử dụng kính núp phóng đại các bản vi mạch điện tử để kiểm tra tiêu chuẩn kỹ thuật của sản phẩm). Công nhân D đã đem nỗi băn khoăn của mình để thổ lộ cũng những đồng nghiệp trong cùng tổ sản xuất (kiểm tra vi mạch điện tử). Ban đầu những người kia không có phản ứng gì vì cho rằng họ mới đến làm việc, không định làm việc lâu dài ở doanh nghiệp hay đơn giản là chưa thấy xuất hiện các triệu chứng bệnh tật. Tuy nhiên, câu chuyện của D luôn ẩn – hiện trong tâm trí của mỗi người trong tổ sản xuất. Mỗi khi công nhân nào đó, cảm thấy mệt mỏi, hoa mắt họ lại nghĩ đến bệnh tật và câu chuyện của D. Quá trình giao tiếp sau đó trong các giờ giải lao, ăn cơm giữa ca… dần làm cho mọi người đều cảm thấy xuất hiện sự chán nản, thất vọng về điều kiện làm việc. Khi đó, cảm xúc đã dần lây lan từ một người ra cả nhóm người lao động. Hệ quả là năng suất lao động của cả nhóm bị ảnh hưởng do mọi người giảm sự tập trung trong quá trình kiểm tra sản phẩm nhằm điều tiết mắt.
  • Hiện tượng bùng nổ: Hiện tượng này xảy ra khi con người ở trạng thái căng thẳng thần kinh cao độ. Khi đó, ý chí của con người bị yếu đi, sự tự chủ giảm sút. Con người có thể rơi vào trạng thái hoảng loạn, bắt trước một cách máy móc hành động của người khác. Hiện tượng này biểu hiện rõ nhất trong các cuộc đình công tự phát của công nhân tại các khu công nghiệp. Nối tiếp ví dụ trên, giả định rằng thái độ tiêu cực đối với công việc đã làn truyền từ từ ra toàn bộ 4000 công nhân trong nhà máy. Họ cho rằng chủ doanh nghiệp đầu tư chưa thỏa đáng vào việc cải thiện điều kiện làm việc. Tiền lương đủ cho sinh hoạt nhưng nếu dùng để chi trả cho các ca chữa bệnh nghề nghiệp thì không thấm tháp gì. Tập thể công nhân đã nêu kiến nghị với quản lý của nhà máy nhưng công ty đã không có phản hồi gì. Tình trạng làm thêm ca vẫn tiếp diễn và số ca bị mắc bệnh nghề nghiệp đã tăng lên với những bệnh mới như nhiễm chì, lệch đĩa đệm cột sống, trầm cảm. Điều này làm cho một số người lao động cảm thấy căng thẳng cực độ. Vào đúng thời điểm đó, công nhân C đã xin quản lý được nghỉ làm thêm ca vào tối thứ 6 (với lý do là quá mệt mỏi) nhưng vị quản lý không đồng ý vì ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng. Do quá thất vọng, công nhân C đã tự ý nghỉ làm và bỏ về nhà. Tuy nhiên, bảo vệ đã không cho công nhân C ra khỏi nhà máy vì không có sự đồng ý của bộ phận nhân sự. Điều này vô hình dung trở thành ngòi nổ khiến toàn bộ 2000 công nhân đang làm việc trong ca sản xuất đó cùng bỏ chỗ làm tập trung ở bên trong cổng nhà máy để đòi được về nhà và không làm thêm ca vào tối thứ sáu. Rõ ràng, những người lao động khác trong nhà máy đã quá bức xúc nên đã thể hiện sự ủng hộ và bắt chước tức thời hành cộng của công nhân C. “Quả bom” bức xúc đã thực sự bùng nổ.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *