Ban Tư vấn Cải tiến Doanh nghiệp (PICC) với đối thoại tại nơi làm việc

CIRD – Khi tham gia Chương trình Việc làm Tốt hơn (Better Work), các nhà máy trong lĩnh vực may mặc và da giày được yêu cầu thành lập Ban Tư vấn Cải tiến Doanh nghiệp (PICC) để thúc đẩy và tư vấn cải thiện những vấn đề chưa tuân thủ tiêu chuẩn lao động quốc tế và pháp luật lao động Việt Nam. Trước khi Bộ luật Lao động hiện hành được thông qua, PICC được coi là một cơ chế hữu hiệu giúp tăng cường tiếng nói của người lao động (NLĐ) trong việc tham gia giải quyết các vấn đề của nhà máy.

Kể từ khi Bộ luật Lao động hiện hành và Nghị định số 60/2013/NĐ-CP được ban hành thì đối thoại tại nơi làm việc đã trở thành cơ chế bắt buộc. Do vậy, hiện nay, các nhà máy tham gia Better Work đang phải duy trì cả hai cơ chế trong khi hai cơ chế này có thể được hợp nhất để tiết kiệm thời gian, giảm thiểu chi phí cho những nhà máy tham gia Better Work.

Phần dưới đây tóm tắt lại một số nét giống và khác nhau đáng chú ý giữa hai cơ chế:

Mục đích, vai trò

Về mặt nguyên tắc, đối thoại tại nơi làm việc và PICC đều là cơ chế giúp tăng cường tiếng nói của NLĐ, để NSDLĐ lắng nghe và phản hồi. Tuy nhiên, mục đích của PICC chú trọng nhiều hơn đến vấn đề tuân thủ pháp luật lao động quốc gia và quốc tế ở doanh nghiệp, các vấn đề có thể bị giới hạn ở việc tuân thủ và sau khi đã giải quyết được những vấn đề tuân thủ thì PICC không còn động lực để hoạt động. Đối thoại tại nơi làm việc có tính “dài hơi” hơn vì các vấn đề được đưa ra đối thoại không có giới hạn, không được xác định trước và không bao giờ kết thúc mà luôn vận động và luôn tồn tại một khi quan hệ lao động tồn tại. Ở những nhà máy tham gia Better Work giai đoạn đầu (năm thứ 1 hoặc năm thứ 2) còn nhiều điểm chưa tuân thủ cần phải giải quyết, PICC được đánh giá là hoạt động hiệu quả. Nhưng đối với một số nhà máy đã tham gia Better Work từ năm thứ 3 trở đi, nghĩa là khi đã giải quyết hầu như mọi vấn đề chưa tuân thủ, lại có sáng kiến mới về một cơ chế đối thoại khác ở nhà máy, ví dụ như Ban đối thoại hoặc Ban Cải thiện Quan hệ lao động trong khi hầu như “bỏ quên” PICC.

Thành phần tham gia

PICC và đối thoại định kỳ tương đồng ở chỗ đều yêu cầu đại diện hai bên tham gia (đại diện NSDLĐ và NLĐ) nhưng lại khác biệt về chi tiết.

Đối với đại diện NSDLĐ, Nghị định số 60/2013/NĐ-CP quy định thành phần tham gia đối thoại gồm “NSDLĐ hoặc người được NSDLĐ ủy quyền hợp pháp và các thành viên đại diện cho bên NSDLĐ do NSDLĐ” trong khi Hướng dẫn PICC chỉ yêu cầu sự tham gia của “đại diện ban quản lý” mà không nhất thiết phải có sự tham gia của đại diện quản lý cấp cao. Điều này đôi khi dẫn đến trở ngại hoặc chậm trễ trong việc đạt được kết quả trong các cuộc họp PICC (do không có người có quyền quyết định tham gia PICC).

Đối với đại diện NLĐ, về mặt nguyên tắc, tất cả mọi NLĐ đều được tham gia bầu đại diện cho mình để tham gia đối thoại định kỳ, khác biệt là ở cách thức tổ chức bầu cử: Thành phần tham gia đối thoại định kỳ đại diện cho tập thể NLĐ gồm Ban chấp hành CĐCS hoặc đại diện Ban chấp hành công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở ở nơi chưa thành lập CĐCS và các thành viên khác do hội nghị người lao động bầu. Trong khi đó, thành viên PICC là đại diện công đoàn và người lao động gồm: tối đa 50% là thành viên BCHCĐ và ít nhất 50% được lựa chọn từ người lao động của các đơn vị sản xuất trong doanh nghiệp.

Nội dung

Do mục đích chính là tăng cường việc tuân thủ nên nội dung thảo luận tại PICC có phạm vi hẹp hơn nội dung thảo luận ở đối thoại định kỳ. Mặc dù vậy, một số cuộc họp PICC có mở rộng phạm vi thảo luận ngoài những vấn đề tuân thủ, phản ánh mối quan tâm thực sự của NLĐ tại thời điểm họp PICC và nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình của NLĐ.

Mức độ ràng buộc của kết quả thảo luận

Kết quả thảo luận ở PICC không mang tính thực thi mà chỉ mang tính chất khuyến nghị đối với doanh nghiệp, trong khi đó, nếu là một nội dung của đối thoại định kỳ thì doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện.

Cơ chế vận hành

Cơ chế vận hành của PICC linh hoạt hơn cơ chế thực hiện đối thoại định kỳ. Khi có bất đồng phát sinh tại cuộc họp PICC thì sẽ thảo luận ở cuộc họp tiếp theo mà không được phép tiến hành thủ tục giải quyết tranh chấp lao động. Trong khi đó, Nghị định số 60/2013/NĐ-CP quy định nếu còn những nội dung chưa thống nhất tại phiên đối thoại định kỳ, các bên có thể thảo luận ở lần tiếp theo hoặc tiến hành thủ tục giải quyết tranh chấp lao động theo quy định.

Tần suất

Tần suất họp PICC (1 tháng 1 lần theo Hướng dẫn PICC và 2-3 tháng/lần trên thực tế) “dày” hơn  tần suất đối thoại định kỳ (3 tháng 1 lần).

Trên cơ sở so sánh điểm giống và khác nhau giữa PICC và cơ chế đối thoại định kỳ tại nơi làm việc, Better Work nên cân nhắc sửa đổi Hướng dẫn thành lập và vai trò của PICC cho phù hợp với quy định pháp luật về đối thoại tại nơi làm việc nhằm giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp trong khi vẫn đảm bảo đối thoại hiệu quả và thực chất ở doanh nghiệp./.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *